Cozah Pahnih Lairam ah ahodah Chief Minister tuan lai?

Tulio cu a caan lio a si caah vote thlak a nai cang i vun thai than ta sih. CLND le NLD a tanhmi mino cheukhat lebang cu vuak hna a ngamhmi an lo. An uarmi nungak le tlangval hmanh tanhmi aa khah lo ahcun then angamhmi um dawh kan si. Election zongcu voi tam aum rih lo caah upa cheu khat hmanh nih vote thlak ning le thlah ding a thei lo kan tam caah tlawmpal in ka vun thai tuah lai. Kan Darling nih vote kanthlah tikah a hodah kan vote lai a ti le a hmanthlak kan pek te hna lai ka ti tawp ko.Pyituh Hlutdaw, Amyota, CAM ti pawl hrilhfiah ding cu a har ka ti caah a si. Theihlo bu in FB cahmai ah a aukhuangmi nih le kan tam ngai caah minung pakhat hnih ca tal ah bawmtu si hnga maw? Kan candidate pawl rian a si nain an tuah lo hi teh.

Ralkap cozah nih a rak kan uk lio ah zeihmanh tuah a huam lomi nih cun zei kong poah ah cozah kan mawhpuh dih bang NLD cozah kai hnu zongah thil tuah huam lomi le tuah duh lomi poah ahcun 2008 phunghrampi kan puh dih hawi. 2008 phung hrampi hi basic in Dal 15 ummi chungah Election kong hi Dal 9 nak ah ummi si. Phung hrampi ning in cozah hi pahnih kan ngei i pakhat deuh cu Rampum huap Pyithawngsuh Cozah, (Cozah zahpi) si i pakhaat hi cu Ramkulh Cozah (Cozah zahte) khi si. Pyithawngsuh cozah cu ram pumpi ah party dihlak nih kan thimmi hna MP 664 hna chung in a cheu nak tam deuh 333 MP ngeimi nih an dirhmi cozah kha a si. Tamadah tiang a thimtu hna kha an si. State kip nih kanthimmi hna Amyota le Pyitu hlutdaw pawl kha an vat el ve. Tutan ah cun ‘Chin Chief Minister’ kong si lai caah Ramkulh Cozah kong kan vun zoh hna lai.

2015 lio in dirhmi Ramkulh cozah cu Pu Zo Bawi nih a hruai cuahmah mi hi a si. Kawlram nih kan hmanmi Election phun cu ‘Winers Takes All’ timi phung a si bantuk in NLD nih 2015 lio ah thimnak ah Chin State chungin MP-thutden 12 an hmuh caah anmah hi teitu cu an si. Sihmanhsehlaw, Pyine hlutdaw MP hna cu Chin state 9 nih pahnih cio kan vun thim hna ahcun minung 18 an si. Kan duh zongah cepa duhlo zongah cepa 2008 phung ning in ralkap chungin 25% an i tel lai a ti caah 18 i 25% cu 6 a si. Ralkap party a simi USDP chung in Doctor Hmuh Thang le Pu Van Thawng telhchih in MP 4 an ngeih ve hna caah thutden 10 an ngei ve tinak a si. Tedim le Tozang lei in MP 2 kha USDP ah aa fonmi an si caah USDP 12 le NLD 12 si i an i tluk cang.

MP 24 chung in a zatceu nak tamdeuh MP ngeimi nih ramkulh cozah ser khawh ding ti a si caah NLD zong nih 12 lawng an ngeih i cozah anmah tein an ser kho ve hlei lo. Tedim lei kan unau hna ZCD party chung in MP 2 kha NLD nih kan bawm ko u tiah an sawm hna caah NLD MP 12+ZCD MP 2= 14 nih cozah an ser caah atu i Hakah ah kan ngeihmi Ram Kulh cozah khi coalition cozah kan ti ahcun kan palh theng lai lo. An sawm ve hna caah “give and take” an hman caah MP Pau Min Lun Thang cu Luhmuhzi Minister (Vuanci) an peknak si.Kan i fian dingmi cu Kawlram pum huap in NLD nih a tei zong ah Chinstate ah NLD nih MP 12 nak tam a ngeih ve lo ahcun Ramkulh cozah cu a duhning in a ser kho hlei vel ai lo. Ram kulh cozah ahcun NLD MP 12 nakin an tam deuh caah vote tamdeuh an ngei cang i anmah duh ning in ramkulh cozah cu an hruai khawh cang.

A hodah Chief Minister Thar a tuan kho lai?
Mah hi kong hi a tu lio ah kan buai ngaimi cu a si i micheu nih zei thei tuk lo in kan chim len tawnmi cu a si. CM tuan kho tu dingmi cu Pyine Hlutdaw thimnak chung ah aa tel i a tlingmi a si hrimhrim lai. A lenglei mi nih tuan khawh a si lo. Tamadah cu thimnak chungah aa tel lomi zong nih tuan khawh a si.

U Thin Kyaw kha thimnak ah aa telmi a si lo. Sihamnhsehlaw, CM ding cu thimnak ah aa tel i teinak a hmumi a si hrimhrim a herh caah CNLD nih teinak an hmuh hmanh ah Pu No Than Kap cu amah aa cuhnak hmun ah Pu Lian Luai nih a tei sual ahcun CM tuan khawhnak lam aum ti lo. Thimnak ah teinak a hummi poah tu cu tuan kho dih an si. Independent in aa cuhmi a si zong ah a tuan kho ko. Amah belte 2008 phunghrampi ning in kum 35 a tlingmi si lai timi a um. A mui an zoh lai lo. A pawpuar le puar lo an zoh lai lo. Tanghra awn le awn lo an zoh lai lo. Pu hmanh a si rih lomi TV Lungthiltum zong kum 35 an tlin ko ahcun tuan khawh a si ve ko. NLD nih an mah lak ah a tlingmi anum lo sual ahcun Independent pawl anthat khawh si.

A hodah nihdah CM cu a thim lai. CNLD in, Pu No Than Kap, Chinchin Pek Thang, Pu Siang Mang, Pu Ngai Sak, Pu Zo Zam le NLD in Pu Lian Luai, Pu Soe Thet, Pi Ni Sui Lian or Pu Tial Ling, Pu Chan Ham or CNP in Pu Lal Maung Cung, Pu Chan Hre le a dang dang. Hi vialte chung hin CM thimtu ding cu Pyithawngsuh Cozah in President a si ko lai caah cabawm tein a ra than te ko lai. NLD nih Pyithawngsuh cozah cu a tlaih ko lai caah NLD chungin a hung tlingmi Pu Lian Luai, Soe Thet or Pi Ni Sui lian si ko lai. An dihlak cun an sung bal lai lo caah mu. Mah hi zawn hi kan CM cu kanmah teinkan i thim awk asi tiah 261 remh kan duh nain an sian lonak cu a si. a ruang cu an va tlin lonak ramkulh hmanh ah CM thim khawhnak nawl ngeih an duh caah asi.

Ram kulh cozah kan thimmi hna chung in kan CM mah tein i thim ding siseh law cu Chin state hlutdaw MP kan thimmi hna 24 nih vote an thlak lai caah party dang zong nih an tuan ko hnga. NLD nih hin savo cu ankan phawt ve men lai nain a lu phurtu si le a lu ngaingai tar cu ankan sianh lai lo. 2010 lio ah USDP nih cozah an rakser lio ah kkan party dang chung in Lai party chungin Pu Ram Mang le CPP chungin Kyaw Ngain Vuanci an rak pek ve hna nain 2015 ah NLD nih cun savo hmanh an hoih rih hna lo. 2020 zong ah anmah chungin a thlingmi an um ko ahcun hoih sian dawh an si lo.

Party dang caah ruah channak aum ne lo maw? Kan i fian a herhmi pakhat cu CNLD le party dang hna nih hin cozah kan ser lai an ti tikah Pyithawngsuh cozah an ser khawh lo ding cu an i fiang tuk ve ko. MP 333 an ngeih khwah lo ding cu a fiang tukmi si. Sihmanhsehlaw, ramkulh cozah a um rih. Ramkulh cozah ahcun Hlutdaw speaker thimnak tiang ah MP 24 chungah thutden 13 a ngeimi nih nawlngeih nak an co khawh ve caah thutden 13 hmuh cu a har tuk ding si lem lo. Ralkap nih 6 an i lak cia cang kan ti kha mu.

State hlutdaw chungah 2008 phunghram chung in miphun caah tuan khawhmi covo tampi a um ve ko. Kan tuan duh le duh lo si ko lai. Ramkulh cozah kong hi kan i fian ngai a hau. 2008 phunghram voi khat hmanh chuah lak in rel tung loin politics kong hna Fb ah kan au lengmang hi cu i ruah pah kan hau rih. 2008 phunghram zong rel cio hna u sih.Kan tanhmi party hi ningcang tele zoh dawh tein tanh ding si.
Credit-Dr.Tuan Peng Thang

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*